Java Roadmap 2026: sıfırdan Java developer olmaq

Java öyrənməyə qərar verdiniz, amma haradan başlayacağınızı bilmirsiniz? İnternetdə yüzlərlə video, kurs və məqalə var, mövzuların sayı isə qorxuducudur. Bu Java roadmap sizə 2026-cı ildə sıfırdan Java developer olmaq üçün hansı mövzuları, hansı ardıcıllıqla və təxminən nə qədər müddətə öyrənməli olduğunuzu addım-addım göstərir. Hər mərhələnin sonunda özünüzü yoxlamaq üçün bir layihə ideyası da var.

Niyə 2026-cı ildə Java?

• Tələb sabitdir. Banklar, telekom, sığorta, dövlət sistemləri və böyük e-ticarət platformaları backend üçün Java istifadə edir. Bu sistemlər illərlə yaşayır və onlara daim developer lazımdır.
• Dil sürətlə müasirləşir. Java 21 və sonrakı versiyalarda record, pattern matching, virtual thread-lər kimi imkanlar dili əvvəlkindən xeyli rahat edib.
• Süni intellekt inteqrasiyası. Spring AI ilə Java backend-ə AI funksiyaları əlavə etmək bacarığı bazarda yeni və yüksək ödənişli istiqamətdir. Bu barədə Java ilə Süni İntellekt seriyamızı oxuya bilərsiniz.
• Bir dil, çox sahə: backend, Android (Kotlin ilə yanaşı), big data (Kafka, Spark), cloud.

Java Roadmap: 7 mərhələ

Müddətlər həftədə 15-20 saat məşğul olan biri üçün təxminidir. Əsas qayda: hər mərhələdə kod yazın. Video izləmək öyrənmək deyil.

Mərhələ 1: Proqramlaşdırmanın əsasları və Core Java (1-2 ay)

• JDK-nın quraşdırılması, IntelliJ IDEA ilə işləmək
• Dəyişənlər, tiplər, operatorlar
• Şərtlər (if, switch) və dövrlər (for, while)
• Massivlər, String ilə iş, metodlar

public class Main {
    public static void main(String[] args) {
        int[] qiymetler = {120, 85, 240, 60};
        int cem = 0;
        for (int q : qiymetler) {
            cem += q;
        }
        System.out.println("Orta qiymət: " + (cem / qiymetler.length));
    }
}

Layihə: konsolda işləyən kalkulyator və ya "rəqəmi tap" oyunu.

Bu mərhələ üçün ətraflı başlanğıc bələdçimiz: Java dərsləri: sıfırdan başlayanlar üçün.

Mərhələ 2: Obyekt yönümlü proqramlaşdırma (OOP) (1 ay)

• Sinif və obyekt, konstruktor
• 4 prinsip: inkapsulyasiya, irsiyyət, polimorfizm, abstraksiya
• İnterfeyslər və abstrakt siniflər
• record, enum, equals/hashCode

public interface Odenis {
    double hesabla(double mebleg);
}

public class KartOdenisi implements Odenis {
    @Override
    public double hesabla(double mebleg) {
        return mebleg * 1.01;   // 1% komissiya
    }
}

public class NagdOdenis implements Odenis {
    @Override
    public double hesabla(double mebleg) {
        return mebleg;
    }
}

Layihə: kitabxana idarəetmə sistemi (kitablar, oxucular, kitab götürmə).

Mərhələ 3: Kolleksiyalar, istisnalar və müasir Java (1 ay)

• List, Set, Map və onların fərqləri (ArrayList, HashMap, TreeMap)
• Generics
• Exception-lar: try/catch, checked və unchecked, öz exception-ınızı yazmaq
• Lambda ifadələri və Stream API
• Optional, fayllarla iş, LocalDate/LocalDateTime

record Telebe(String ad, String kurs, double bal) {}

List<Telebe> telebeler = List.of(
        new Telebe("Aysel", "Java", 91),
        new Telebe("Murad", "Java", 78),
        new Telebe("Nigar", "Python", 88)
);

// Java kursunda 80-dən yuxarı bal alanların adları
List<String> ugurlular = telebeler.stream()
        .filter(t -> t.kurs().equals("Java"))
        .filter(t -> t.bal() > 80)
        .map(Telebe::ad)
        .toList();   // [Aysel]

Layihə: CSV faylından məlumat oxuyub statistika çıxaran proqram.

Mərhələ 4: Alətlər: Git, Maven/Gradle, test (2-3 həftə)

• Git və GitHub: commit, branch, merge, pull request. Bütün layihələrinizi GitHub-a qoyun, bu sizin portfolionuzdur.
• Maven və ya Gradle: asılılıqların idarəsi, layihənin build edilməsi
• JUnit 5 və Mockito: unit testlər

import org.junit.jupiter.api.Test;
import static org.junit.jupiter.api.Assertions.assertEquals;

class KartOdenisiTest {

    @Test
    void komissiyaElaveOlunur() {
        Odenis odenis = new KartOdenisi();
        assertEquals(101.0, odenis.hesabla(100.0), 0.001);
    }
}

Mərhələ 5: Verilənlər bazası və SQL (1 ay)

• Relyasiya bazası anlayışı, PostgreSQL və ya MySQL
• SQL: SELECT, JOIN, GROUP BY, indekslər, tranzaksiyalar
• Normallaşdırma, cədvəllər arası əlaqələr
• JDBC ilə Java-dan bazaya qoşulma

SELECT k.ad, COUNT(t.id) AS telebe_sayi
FROM kurs k
LEFT JOIN telebe t ON t.kurs_id = k.id
GROUP BY k.ad
ORDER BY telebe_sayi DESC;

Mərhələ 6: Spring Boot və REST API (2-3 ay)

Bu, Java backend developer-in əsas işidir və vakansiyaların demək olar hamısında tələb olunur.

• Spring Core: IoC, Dependency Injection, bean-lər
• Spring Web: REST controller-lər, DTO, validasiya, xətaların idarəsi
• Spring Data JPA və Hibernate: entity-lər, repository-lər, əlaqələr
• Spring Security: autentifikasiya, JWT
• Swagger/OpenAPI ilə API sənədləşməsi

@RestController
@RequestMapping("/api/kurslar")
public class KursController {

    private final KursService kursService;

    public KursController(KursService kursService) {
        this.kursService = kursService;
    }

    @GetMapping
    public List<KursDto> hamisi() {
        return kursService.hamisi();
    }

    @PostMapping
    @ResponseStatus(HttpStatus.CREATED)
    public KursDto yarat(@Valid @RequestBody KursYaratDto dto) {
        return kursService.yarat(dto);
    }
}

Layihə: qeydiyyat, giriş (JWT), CRUD əməliyyatları və axtarışı olan tam REST API, məsələn onlayn kitab mağazası və ya tapşırıq meneceri.

Mərhələ 7: Deploy, Docker və növbəti addımlar (1 ay)

• Docker: tətbiqi konteynerə yığmaq, docker compose ilə tətbiq + baza
• Tətbiqi serverə və ya cloud-a yerləşdirmək
• Loglama, konfiqurasiya, profillər (dev/prod)
• Əlavə olaraq: Kafka, Redis, mikroservislər, Spring AI

FROM eclipse-temurin:21-jre
WORKDIR /app
COPY target/app.jar app.jar
EXPOSE 8080
ENTRYPOINT ["java", "-jar", "app.jar"]

Roadmap-in xülasəsi

Ümumilikdə ardıcıl çalışan biri üçün 7-10 ay junior səviyyəsinə çatmaq üçün real müddətdir.

Junior Java developer vakansiyalarında nə soruşulur?

• OOP prinsipləri və real nümunələr
• HashMap necə işləyir, equals/hashCode müqaviləsi
• Checked və unchecked exception fərqi
• Stream API ilə kiçik tapşırıq
• SQL: JOIN növləri, indeks nədir
• Spring: Dependency Injection, @Component və @Bean fərqi, bean scope-ları
• REST prinsipləri, HTTP status kodları
• GitHub-da ən azı 2-3 səliqəli layihə

Ən çox edilən səhvlər

1. "Tutorial cəhənnəmi": kurs ardınca kurs izləyib heç nə yazmamaq. Hər mövzudan sonra özünüz kiçik bir şey yazın.
2. Əsasları keçib birbaşa Spring-ə tullanmaq. Core Java və OOP-u bilmədən Spring "sehr" kimi görünür və müsahibədə çətinlik yaradır.
3. SQL-ə az vaxt ayırmaq. Backend developer-in işinin böyük hissəsi verilənlərlə bağlıdır.
4. Tək öyrənmək. Kod review, mentor və komanda işi inkişafı bir neçə dəfə sürətləndirir.

Tez-tez verilən suallar